602 454 998

Kancelaria Restrukturyzacyjno-Prawna Białystok i cała Polska

Restrukturyzacja firmy

Cztery postępowania, jedna decyzja. Pomagamy wybrać ścieżkę, przygotować dokumenty i przeprowadzić firmę przez całe postępowanie.

Pierwsza rozmowa jest bezpłatna. Jeśli restrukturyzacja nie ma szans, powiemy to od razu.

Cztery postępowania

  • Postępowanie o zatwierdzenie układu
  • Przyspieszone postępowanie układowe
  • Postępowanie układowe
  • Postępowanie sanacyjne

Definicja

Czym jest restrukturyzacja

Restrukturyzacja to procedura, w której firma zagrożona niewypłacalnością albo już niewypłacalna zawiera z wierzycielami układ i dzięki niemu działa dalej. Reguluje ją ustawa Prawo restrukturyzacyjne, a przebieg zależy od tego, które z czterech postępowań zostanie otwarte.

Sens całej procedury jest prosty. Firma, która ma problem z płynnością, ale nadal potrafi zarabiać, dostaje czas i ochronę przed egzekucją, a w zamian proponuje wierzycielom rozwiązanie: rozłożenie zadłużenia na raty, odroczenie terminów, częściową redukcję albo połączenie tych trzech. Wierzyciele głosują, sąd zatwierdza, firma wykonuje.

Czym różni się od upadłości

Restrukturyzacja ma utrzymać firmę przy życiu, upadłość ma spieniężyć jej majątek i zaspokoić wierzycieli z uzyskanej kwoty. W restrukturyzacji zarząd zwykle zostaje przy dłużniku, w upadłości przechodzi na syndyka. To dwie różne procedury z dwoma różnymi celami, choć obie zaczynają się od tego samego: od braku pieniędzy na wymagalne zobowiązania.

Kto może z niej skorzystać

Przedsiębiorcy, w tym spółki prawa handlowego i osoby prowadzące jednoosobową działalność. Warunkiem jest stan zagrożenia niewypłacalnością albo niewypłacalność, przy zachowanej zdolności do generowania przychodu. Firma, która nie ma z czego wykonać układu, nie ma po co go zawierać.

Moment

Kiedy warto rozważyć restrukturyzację

Odpowiedź brzmi: wtedy, gdy widać, że bieżące wpływy przestają wystarczać na wymagalne zobowiązania, a nie wtedy, gdy pieniędzy już nie ma. Im wcześniej, tym więcej dostępnych ścieżek i tym tańsze rozwiązania.

  • Regularnie przesuwasz płatności, żeby domknąć miesiąc.
  • Zaległości w ZUS i urzędzie skarbowym rosną z miesiąca na miesiąc.
  • Bank wypowiedział kredyt albo odmówił odnowienia linii obrotowej.
  • Komornik zajął rachunek firmowy.
  • Kontrahent odpowiadający za dużą część przychodu przestał płacić.
  • Zobowiązania firmy przekroczyły wartość jej majątku.
  • Wierzyciel złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki.

Zaległości w ZUS i urzędzie skarbowym

To najczęstszy sposób, w jaki firma finansuje bieżącą działalność, gdy zaczyna brakować gotówki, i jednocześnie najbardziej kosztowny. Zaległości publicznoprawne rosną o odsetki, uruchamiają egzekucję administracyjną i mają bezpośrednie przełożenie na odpowiedzialność członków zarządu. Jeśli zaległość ma już kilka miesięcy, sama rozmowa o rozłożeniu na raty przestaje wystarczać.

Zajęty rachunek firmowy

Zajęcie rachunku zwykle nie jest pierwszym sygnałem, tylko ostatnim. Oznacza, że postępowanie egzekucyjne już trwa, a firma traci kontrolę nad przepływami. To nie zamyka drogi do restrukturyzacji, ale zawęża ją do postępowań dających szybką ochronę i skraca czas na decyzję.

Jak wcześnie to wystarczająco wcześnie

Najlepszy moment jest wtedy, gdy firma nadal ma zdolność negocjacyjną: płaci pracownikom, obsługuje kluczowych kontrahentów i ma czym zabezpieczyć przyszłe zobowiązania. Wtedy propozycje układowe brzmią wiarygodnie. Firma z zajętym rachunkiem i trzymiesięcznym opóźnieniem w wypłatach negocjuje z pozycji, w której wierzyciel wie, że alternatywą jest upadłość.

Jeśli sytuacja nie jest jeszcze krytyczna, właściwym miejscem jest doradztwo przed etapem sądowym. Ono kosztuje mniej i zostawia więcej opcji.

Postępowania

Cztery rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych

Różnią się tym, kto zarządza firmą w trakcie, jak szybko zaczyna działać ochrona przed egzekucją i jak głęboko ingerują w działalność. Opis każdego z nich ma tę samą strukturę, żeby dały się porównać.

PZU

Postępowanie o zatwierdzenie układu

Postępowanie o zatwierdzenie układu to tryb, w którym dłużnik sam wybiera nadzorcę układu i zbiera głosy wierzycieli poza sądem, a sąd wkracza dopiero na etapie zatwierdzenia przyjętego układu.

Dla kogo, ochrona, zalety i ograniczenia
Dla kogo
Firmy, które potrzebują szybkiego działania i mają ograniczoną liczbę spornych wierzytelności. Ustawa wyznacza tu górny limit udziału wierzytelności spornych.
Kto prowadzi
Nadzorca układu wybrany przez dłużnika. Musi być licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym, a współpracę zaczyna się od umowy, nie od wniosku do sądu.
Ochrona
Wiąże się z obwieszczeniem o ustaleniu dnia układowego w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Od tego momentu biegną też terminy na zebranie głosów i złożenie wniosku o zatwierdzenie układu.
Zalety
  • Najszybsza ze wszystkich ścieżek, ponieważ obejmuje najmniej etapów sądowych
  • Dłużnik zachowuje zarząd nad majątkiem
  • Nadzorcę wybiera dłużnik, a nie sąd
  • Głosy zbiera się bezpośrednio, bez zgromadzenia wierzycieli
Ograniczenia
  • Wymaga realnego porozumienia z wierzycielami poza sądem
  • Ograniczony czas na zebranie głosów i złożenie wniosku
  • Limit udziału wierzytelności spornych
  • Przy dużym rozproszeniu wierzycieli zebranie głosów bywa trudne

PPU

Przyspieszone postępowanie układowe

Przyspieszone postępowanie układowe to sądowy tryb restrukturyzacji z uproszczoną procedurą ustalania wierzytelności, przeznaczony dla firm o niewielkim udziale wierzytelności spornych.

Dla kogo, ochrona, zalety i ograniczenia
Dla kogo
Firmy, którym potrzebna jest ochrona sądowa od razu, a struktura zadłużenia jest w zasadzie bezsporna. Obowiązuje ten sam ustawowy limit wierzytelności spornych co przy postępowaniu o zatwierdzenie układu.
Kto prowadzi
Nadzorca sądowy wyznaczony przez sąd. Dłużnik nie wskazuje go samodzielnie, choć może zgłosić swoją propozycję we wniosku.
Ochrona
Od dnia otwarcia postępowania przez sąd. Otwarcie następuje na wniosek dłużnika, a sąd rozpoznaje go w terminie wskazanym w ustawie.
Zalety
  • Ochrona zaczyna się z chwilą otwarcia postępowania, bez zbierania głosów
  • Uproszczony tryb ustalania wierzytelności, bez sprzeciwów do spisu
  • Dłużnik zachowuje zarząd w granicach zwykłego zarządu
  • Krótsze niż pełne postępowanie układowe
Ograniczenia
  • Limit udziału wierzytelności spornych
  • Nadzorcę wyznacza sąd
  • Czynności przekraczające zwykły zarząd wymagają zgody nadzorcy
  • Harmonogram zależy od obciążenia sądu restrukturyzacyjnego

PU

Postępowanie układowe

Postępowanie układowe to pełny sądowy tryb restrukturyzacji, przewidziany dla firm, w których znaczna część wierzytelności jest sporna i wymaga rozstrzygnięcia.

Dla kogo, ochrona, zalety i ograniczenia
Dla kogo
Firmy, w których udział wierzytelności spornych przekracza limit dopuszczalny w trybach przyspieszonych. Także te, w których spór z wierzycielem trzeba rozstrzygnąć, zanim powstanie układ.
Kto prowadzi
Nadzorca sądowy wyznaczony przez sąd. Spis wierzytelności podlega pełnej procedurze, z możliwością wnoszenia sprzeciwów.
Ochrona
Od dnia otwarcia postępowania przez sąd.
Zalety
  • Brak ograniczenia udziału wierzytelności spornych
  • Pełna procedura ustalania wierzytelności, ze sprzeciwami
  • Dłużnik zachowuje zarząd w granicach zwykłego zarządu
  • Ochrona przed egzekucją od dnia otwarcia
Ograniczenia
  • Trwa dłużej niż postępowanie przyspieszone
  • Więcej formalności i wyższy koszt obsługi
  • Czynności przekraczające zwykły zarząd wymagają zgody nadzorcy
  • Wymaga uporządkowanej dokumentacji finansowej od pierwszego dnia

PS

Postępowanie sanacyjne

Postępowanie sanacyjne to najgłębiej ingerujący tryb restrukturyzacji, w którym zarząd nad majątkiem przejmuje zarządca, a firma zyskuje narzędzia niedostępne w pozostałych postępowaniach.

Dla kogo, ochrona, zalety i ograniczenia
Dla kogo
Firmy, którym samo rozłożenie długu nie wystarczy, bo problem leży w kosztach stałych, w nierentownych umowach albo w strukturze zatrudnienia. Także te, wobec których wierzyciel złożył już wniosek o ogłoszenie upadłości.
Kto prowadzi
Zarządca wyznaczony przez sąd. Dłużnik co do zasady traci zarząd własny, choć sąd może zezwolić mu na zarząd w granicach zwykłego zarządu.
Ochrona
Od dnia otwarcia postępowania. Zakres ochrony jest tu najszerszy ze wszystkich czterech postępowań.
Zalety
  • Możliwość odstąpienia od niekorzystnych umów wzajemnych, za zgodą sędziego-komisarza
  • Możliwość redukcji zatrudnienia na zasadach zbliżonych do upadłości
  • Najszerszy zakres ochrony majątku przed egzekucją
  • Narzędzia do realnej przebudowy firmy, nie tylko do rozłożenia długu
Ograniczenia
  • Utrata zarządu własnego na rzecz zarządcy
  • Najdłuższe i najbardziej ingerujące z czterech postępowań
  • Najwyższy koszt prowadzenia
  • Silne skutki wizerunkowe wobec kontrahentów i banków

Wybór

Które postępowanie wybrać

Wybór zależy od dwóch rzeczy: skali i charakteru zadłużenia oraz tego, czy firma potrzebuje wyłącznie rozłożenia długu, czy też realnej zmiany sposobu działania.

Porównanie czterech postępowań restrukturyzacyjnych
PostępowanieKto zarządza firmąRola sąduTempoZakres zmian
Postępowanie o zatwierdzenie układudłużniktylko zatwierdzenie układunajszybszerozłożenie i redukcja zadłużenia
Przyspieszone postępowanie układowedłużnik, pod nadzoremotwiera i prowadziszybkierozłożenie i redukcja zadłużenia
Postępowanie układowedłużnik, pod nadzoremotwiera i prowadziśrednierozłożenie i redukcja zadłużenia
Postępowanie sanacyjnezarządcaotwiera i prowadzinajdłuższeprzebudowa firmy

Porównanie czterech postępowań restrukturyzacyjnych

Postępowanie o zatwierdzenie układu
Kto zarządza firmą
dłużnik
Rola sądu
tylko zatwierdzenie układu
Tempo
najszybsze
Zakres zmian
rozłożenie i redukcja zadłużenia
Przyspieszone postępowanie układowe
Kto zarządza firmą
dłużnik, pod nadzorem
Rola sądu
otwiera i prowadzi
Tempo
szybkie
Zakres zmian
rozłożenie i redukcja zadłużenia
Postępowanie układowe
Kto zarządza firmą
dłużnik, pod nadzorem
Rola sądu
otwiera i prowadzi
Tempo
średnie
Zakres zmian
rozłożenie i redukcja zadłużenia
Postępowanie sanacyjne
Kto zarządza firmą
zarządca
Rola sądu
otwiera i prowadzi
Tempo
najdłuższe
Zakres zmian
przebudowa firmy

W praktyce decyzja rzadko jest wyborem między czterema równorzędnymi opcjami. Częściej dwie odpadają od razu, bo firma nie spełnia warunków albo nie ma czasu, a realny wybór sprowadza się do dwóch. Ustalamy to na etapie oceny sytuacji, przed złożeniem jakiegokolwiek wniosku.

Sanacja jest ostatecznością, a nie pierwszym wyborem. Daje najwięcej narzędzi, ale odbiera zarząd własny i najmocniej odbija się na relacjach z kontrahentami i bankiem.

Porównanie

Restrukturyzacja czy upadłość

To pytanie pada w co drugiej pierwszej rozmowie. Poniżej różnice, które mają realne znaczenie dla decyzji.

Restrukturyzacja a upadłość: porównanie
KryteriumRestrukturyzacjaUpadłość
Celfirma działa dalejmajątek zostaje spieniężony
Kto prowadzi firmęzwykle dłużnik, poza sanacjąsyndyk
Los umów i kontraktówco do zasady trwająwygaszane
Wpływ na zarządterminowe działanie może ograniczyć odpowiedzialność osobistąbrak takiej ochrony przy spóźnieniu
Kiedy ma sensgdy firma jest zdolna do generowania przychodugdy model biznesowy się wyczerpał

Restrukturyzacja a upadłość: porównanie

Cel
Restrukturyzacja
firma działa dalej
Upadłość
majątek zostaje spieniężony
Kto prowadzi firmę
Restrukturyzacja
zwykle dłużnik, poza sanacją
Upadłość
syndyk
Los umów i kontraktów
Restrukturyzacja
co do zasady trwają
Upadłość
wygaszane
Wpływ na zarząd
Restrukturyzacja
terminowe działanie może ograniczyć odpowiedzialność osobistą
Upadłość
brak takiej ochrony przy spóźnieniu
Kiedy ma sens
Restrukturyzacja
gdy firma jest zdolna do generowania przychodu
Upadłość
gdy model biznesowy się wyczerpał

Rozstrzygające jest jedno pytanie: czy ta firma po uporządkowaniu zadłużenia nadal ma z czego żyć. Jeśli model biznesowy się wyczerpał, restrukturyzacja tylko przesuwa termin i podnosi koszt. W takiej sytuacji kontrolowane zakończenie działalności z ochroną członków zarządu bywa uczciwszym rozwiązaniem.

Zarząd

Odpowiedzialność członków zarządu

Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może odpowiadać za jej długi własnym majątkiem, jeżeli egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna, a wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony w terminie. Podstawą jest art. 299 Kodeksu spółek handlowych, a w zakresie zaległości podatkowych i składkowych art. 116 Ordynacji podatkowej.

To jest realny, nocny strach większości osób, które do nas dzwonią, i dlatego mówimy o nim wprost, zamiast czekać na trzecie spotkanie.

Co uwalnia od odpowiedzialności

Ustawa wskazuje kilka okoliczności. Jedną z nich jest złożenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości albo wydanie w tym czasie postanowienia otwierającego postępowanie restrukturyzacyjne lub zatwierdzającego układ. Drugą jest wykazanie braku winy w niezłożeniu wniosku. Trzecią jest wykazanie, że wierzyciel nie poniósł szkody.

Dlaczego data ma większe znaczenie niż intencje

Moment powstania niewypłacalności ustala później sąd, na podstawie dokumentów księgowych, a nie na podstawie tego, kiedy zarząd uznał sytuację za poważną. Najczęstszy błąd to czekanie na poprawę, która ma nadejść w przyszłym kwartale. Każdy miesiąc zwłoki jest później czytany jako świadome opóźnienie.

Co z tego wynika praktycznie

Terminowe uruchomienie postępowania restrukturyzacyjnego jest jednocześnie działaniem na rzecz firmy i działaniem na rzecz osobistej sytuacji zarządu. Te dwie rzeczy zwykle idą w parze i to jest argument, który najczęściej przesądza o decyzji.

Nasza rola

Co robimy w postępowaniu

  1. Ocena sytuacji i wybór ścieżki

    Przeglądamy strukturę zadłużenia, dokumenty finansowe i sytuację prawną spółki. Ustalamy, które z czterech postępowań pasuje do stanu firmy i czy w ogóle jest na nie za wcześnie albo za późno.

  2. Przygotowanie wniosku i dokumentacji

    Spis wierzytelności, spis majątku, propozycje układowe, wniosek do sądu albo umowa z nadzorcą układu. Kompletna dokumentacja jest warunkiem tego, żeby sąd zajął się sprawą, a nie zwrócił wniosku.

  3. Plan restrukturyzacyjny

    Dokument, który ma pokazać, z czego firma będzie żyła po układzie. Sąd zatwierdza układ, ale wykonują go wierzyciele i rynek, więc plan oderwany od modelu biznesowego przewraca się na wykonaniu.

  4. Funkcja nadzorcy układu

    W postępowaniu o zatwierdzenie układu nadzorcę wybiera dłużnik. Mamy licencję doradcy restrukturyzacyjnego w spółce, więc nie musisz szukać drugiego podmiotu i koordynować pracy dwóch firm naraz.

  5. Rozmowy z wierzycielami

    Zbieranie głosów, negocjowanie propozycji układowych, korespondencja z bankiem, ZUS i urzędem skarbowym. To zwykle najdłuższy i najbardziej męczący etap, a zarazem ten, na którym postępowania najczęściej się kończą.

  6. Wykonanie układu

    Po zatwierdzeniu układ trzeba wykonać, a niewykonanie oznacza jego uchylenie. Pilnujemy harmonogramu spłat i reagujemy, zanim opóźnienie stanie się podstawą do uchylenia.

Firma w postępowaniu ma zwykle majątek, którego los trzeba zaplanować. Co dzieje się z nieruchomością i jak wygląda hipoteka w układzie, opisujemy w sekcji o nieruchomości w postępowaniu restrukturyzacyjnym.

Pytania

Pytania o restrukturyzację

Osiem pytań, które padają najczęściej. Odpowiedzi są ogólne, bo każda sprawa wygląda inaczej.

Ile trwa postępowanie restrukturyzacyjne?

Czas zależy od rodzaju postępowania i od tego, jak szybko uda się porozumieć z wierzycielami. Postępowanie o zatwierdzenie układu jest najkrótsze, bo głosy zbiera się poza sądem. Postępowanie sanacyjne trwa najdłużej, bo obejmuje realną przebudowę firmy, a nie tylko rozłożenie długu.

Na długość wpływa też liczba wierzycieli, udział wierzytelności spornych i obciążenie sądu restrukturyzacyjnego. Realny harmonogram dla konkretnej firmy da się oszacować dopiero po przejrzeniu struktury zadłużenia.

Ile kosztuje restrukturyzacja firmy?

Na koszt składają się trzy pozycje: opłata sądowa od wniosku, wynagrodzenie nadzorcy albo zarządcy oraz koszt obsługi prawnej i przygotowania dokumentów. Wynagrodzenie nadzorcy i zarządcy jest w części ustalane według zasad wynikających z ustawy, a w części zależy od skali postępowania.

Widełki dla konkretnej firmy podajemy po ocenie sytuacji, przed podpisaniem umowy. Nie zaczynamy pracy bez ustalonego wynagrodzenia.

Czy restrukturyzacja chroni przed komornikiem?

Tak, ale zakres ochrony zależy od rodzaju postępowania i momentu jego rozpoczęcia. W postępowaniu o zatwierdzenie układu ochrona wiąże się z obwieszczeniem o ustaleniu dnia układowego w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. W pozostałych postępowaniach liczy się dzień otwarcia postępowania przez sąd.

Ochrona nie działa wstecz. Zajęcia dokonane wcześniej nie znikają automatycznie, choć część z nich może zostać zawieszona lub uchylona na zasadach określonych w ustawie.

Czy w trakcie restrukturyzacji można prowadzić działalność?

Tak, i to jest sens całej procedury. Firma działa, sprzedaje i zatrudnia, a równolegle porządkuje zadłużenie w układzie z wierzycielami.

Zakres samodzielności zależy od postępowania. W większości z nich zarząd zostaje przy dłużniku, choć czynności przekraczające zwykły zarząd wymagają zgody nadzorcy. W postępowaniu sanacyjnym zarząd nad majątkiem przejmuje zarządca.

Czy restrukturyzacja zatrzymuje naliczanie odsetek?

Otwarcie postępowania nie kasuje odsetek automatycznie, ale zmienia ich los. Odsetki od wierzytelności objętych układem są rozliczane na zasadach wynikających z ustawy i z treści przyjętych propozycji układowych.

W praktyce to jeden z elementów negocjacji z wierzycielami. Propozycje układowe mogą obejmować redukcję części zadłużenia, rozłożenie na raty, odroczenie terminów albo połączenie tych rozwiązań.

Czy pracownicy tracą pracę przy restrukturyzacji?

Co do zasady nie. Restrukturyzacja dotyczy zobowiązań, a nie automatycznie zatrudnienia. Utrzymanie zespołu jest zwykle warunkiem tego, żeby firma dalej zarabiała.

Wyjątkiem jest postępowanie sanacyjne. Zarządca może w nim redukować zatrudnienie na zasadach zbliżonych do tych, które obowiązują w upadłości. To jedna z przyczyn, dla których sanacja jest ostatecznością, a nie pierwszym wyborem.

Czy restrukturyzacja jest jawna i kto się o niej dowie?

Postępowanie restrukturyzacyjne jest jawne. Obwieszczenia trafiają do Krajowego Rejestru Zadłużonych, który jest bezpłatny i dostępny dla każdego, kto zna nazwę albo numer KRS spółki.

To trzeba zaplanować, a nie odkryć w trakcie. Ustalamy z klientem, kiedy i jak poinformować kluczowych kontrahentów, bank i pracowników, zanim informacja dotrze do nich z rejestru.

Czy da się przeprowadzić restrukturyzację bez sądu?

Najbliżej tego jest postępowanie o zatwierdzenie układu. Umowę z nadzorcą układu zawiera się poza sądem, propozycje układowe uzgadnia się bezpośrednio z wierzycielami, a sąd wkracza dopiero na etapie zatwierdzenia przyjętego układu.

Nie zmienia to faktu, że postępowanie ma sformalizowany przebieg i terminy, których przekroczenie kosztuje ochronę. Nieformalne porozumienie z wierzycielami też bywa rozwiązaniem, ale nie daje ochrony przed egzekucją.

Kontakt

Nie wiesz, od czego zacząć

Opisz sytuację w kilku zdaniach. Powiemy, które postępowanie wchodzi w grę i czy w ogóle jest na nie czas.

Wiadomość dotarła.

Odezwiemy się w ciągu jednego dnia roboczego. Jeśli sprawa jest pilna, zadzwoń: 602 454 998.

Odpowiadamy mailem. Telefon podaj wtedy, gdy wolisz, żebyśmy zadzwonili.

To, co nam napiszesz, zostaje między nami. Nie przekazujemy informacji o klientach nikomu.